Linda

Ik heb op advies alle medicatie weggehaald, alle ontstoppers weggedaan, breekmessen uit haar etui gehaald, de touwen in het tuinhuis,... maar dat is akelig om daar mee bezig te zijn.

Onlangs zei ik tegen haar van: "Kijk, ik ga… het toilet schoonmaken… denkt ge dat het een goed idee is als ik het poetsproduct in het toilet laat staan of heb je liever dat ik het weg leg?" Dan zei ze tegen mij : "Nee, op dit moment is het eigenlijk wel goed." Meer moet ik op dat moment niet weten.

Als ze zo bits doet, zal ik haar niet zeggen van: “Je kwetst mij nu.” Of ze moet al heel ver gaan, en dan nog… Hoe ver tolereer je het respectloos gedrag, waar trek je daar de lijn in? Waar bekijk je het als deel van haar probleem, vanaf waar geef je de grens aan? En hoe?

Ik mocht ook niet vragen hoe het met haar was. Als ze ’s morgens naar beneden kwam en ik zag dat ze geen goeie nacht had gehad, en ik vroeg: "Goed geslapen?" Dan ontplofte ze. Ze werd echt agressief. Dan riep ze: "Je mag niet naar mij kijken, je mag niks aan mij vragen, laat mij gerust!" Hoe ga je daar mee om?

Ik ben toch naar mijn dochter gestapt en ik heb gezegd: “Ik heb uw advies nodig.” Dat was eigenlijk wel goed, omdat het een andere manier was om haar te benaderen. Niet van: ‘Wat zijt gij allemaal aan het doen?’ Maar wel in de zin van: ‘Ik heb uw advies nodig. Ik heb een dochter, ze denkt aan zelfmoord, wat mag ik tegen haar zeggen? Wat mag ik níét tegen haar zeggen, waar moet ik over zwijgen?’ En op dat moment, waauw, kreeg ik alles op mijne boterham… en ik dacht, oké, dat is goed. Hier kunnen we mee verder.

Ik heb een nieuwe partner en dat gaat eigenlijk super goed. Wij praten heel veel over Lisa en ik kan veel zeggen tegen hem, maar ik kan niet alles zeggen, dat gaat niet. Ik ben beschaamd dat mijn kind aan de drugs zit, beschaamd dat ze zich beschadigt. Hij heeft zelf ook kinderen en daar gaat alles heel goed mee.

De stiefzus heeft haar gevonden in haar kamer. Zij riep mij en ik ben verstijfd, ik kon niets meer. Zij heeft dan de ambulance gebeld. Dat moet voor haar een verschrikkelijke ervaring zijn. Ik voel mij daar nog altijd schuldig over.

Er zijn momenten waarop ik het gevoel heb dat we echt een stuk verder staan. Soms is er het gevoel van leegte en van bodemloosheid waar ik schrik van hen: Er lijkt precies niks voor Lisa te zijn, geen fundament waarop we kunnen bouwen. En dan plots is dat er wel en dan ben ik weer helemaal gerustgesteld. Dus met wisselend succes.

Ze denk aan zelfmoord maar gelijktijdig is ze bezig dat ze minstens twee kinderen wilt. Dat geeft mij hoop.

En ineens vroeg zij naar groepstherapie, zij vroeg dat zelf. Zij wou opgenomen worden en zij wou groepstherapie. Dat was heel positief.

Ik zit in een periode in mijn leven dat ik mijn vrienden in twee groepen splits. De vrienden die er echt voor je zijn, die het begrijpen, waar ik veel tegen vertel. En dan een deel die erg veel oordelen. Die weten maar een beetje over thuis.

Ondersteunen’, ja, maar ‘eindverantwoordelijkheid’, nee. Nooit. En dat moet, vind ik, echt duidelijk gesteld worden naar je kind. Want ik heb een aantal vriendinnen in mijn omgeving die een familielid verloren hebben door zelfmoord. En die zijn allemaal opgegroeid met een schuldgevoel: ‘Wat als ik vijf minuten vroeger was geweest? Wat als ik die dag geen ruzie had gemaakt?' Altijd: ‘Wat als?’

Dus is de vraag, en mijn man en mijn andere dochter ervaarden dat ook op een gegeven moment, als Lisa begint te praten: willen we het wel weten? Dus misschien houden we ons toch in om er veel over te praten. Niet dat dat een reden mag zijn om het te niet doen. Maar als je het niet kan dragen... kan je ook niet goed communiceren.

En dan ben ik terug gaan werken. Maar ik had eigenlijk, achteraf gezien, slimmer moeten zijn. Ik heb dwaas gedaan, in die zin, ik had moeten zeggen van: "Kijk, ik geef mezelf een time-out." Er zou niemand moeilijk gedaan hebben. Ik heb het mezelf voor een stuk aangedaan. Ik ben toen zwaar onderuit gegaan.

In het begin geven ze u handvatten: ‘Dat kun je doen en dat en..., hé.’ Laatst stelde iemand voor om de dingen op te schrijven. En dat hielp. Alles van mij af schrijven en op een rijtje zetten.

Dat is het meest pijnlijke dat er is, hé. Ik heb dan zoiets van: ‘Kind, toch, ge hebt het leven gekregen,’ en ja, het lukt haar niet. Het doet gewoon pijn, het doet haar pijn, het doet mij pijn… Het is zo die onmacht, hé.